Vatnsdæla saga - 22. kafli

Lestrarhraði
(orð á mínútu)
Þess er getið að veiður mikil var í Vatnsdalsá, bæði laxa og annarra fiska. Þeir skiptu með sér verkum bræður, synir Ingimundar, því að það var siður ríkra manna barna í þann tíma að hafa nokkura iðn fyrir hendi. Að þessu voru þeir fjórir bræður, Þorsteinn, Jökull, Þórir og Högni, en Smiður hafðist annað að. Þeir bræður fara í ána og fengu mikið af.

Hrolleifur hafði venju sína. Voru það illar búsifjar við alla þá er í nánd voru. Hafði það og eigi verið vina ráð að Ingimundur tók nokkurn tíma við honum. Synir Ingimundar tóku því stórilla er Hrolleifur sat í kostum þeirra en miðlaði illt eina í mót og kölluðu það mjög hafa orðið á fyrir föður sínum að hann tók hann til sín. Þeir áttu veiði allir saman Hofsmenn og Hrolleifur. En svo var mælt að Hrolleifur skyldi hafa veiði ef eigi kæmu Ingimundarsynir til eða þeirra menn en að því gaf hann engan gaum því að hann virti meira vilja sinn og ranglæti en hvað skilið var.

Og eitt sinn er húskarlar Ingimundar komu til árinnar mæltu þeir til Hrolleifs að hann skyldi rýma netlögin fyrir þeim. Hrolleifur kvaðst mundu gefa að því engan gaum hvað sem þrælar segðu. Þeir svöruðu og sögðu honum það betur sama að halda eigi til kapps við þá Hofsmenn og kváðu honum það eigi endast munu þótt hann kæmi því fram við aðra. Hrolleifur bað þá dragast á brott, vonda þræla, og hæta sér eigi mönnum. Hann keyrði þá í braut hraklega og ómaklega.

Þeir sögðu: "Illa gerir þú það svo mikils góðs sem Ingimundur er maklegur frá þér þá er hann tók við þér og gaf þér bæði bú og veiðina og mart annað gott þar er áður þóttir þú hvergi hæfur með dugandi mönnum."

Hrolleifur kvað sig eigi skyldan að ganga úr ánni fyrir illskuþrælum og lætur vaða stein til eins þeirra svo að sá liggur í svíma og lét þeim eigi skyldu hlýða að vera allfjölorðir.

Þeir komu heim er menn sátu yfir borðum. Þeir fóru flaumósa. Ingimundur spyr hví þeir fara svo hrapallega. Þeir kváðust reknir braut úr ánni með meiðingu og illum orðum af Hrolleifi.

Jökull svarar: "Hann mun vilja gerast Vatnsdælagoði og vilja búa við oss sem aðra fyrr en það skal aldrei verða að sá manndjöfull kúgi oss."

Þorsteinn kvað of mikið bragð að vera en þó vænst að gæta til með stillingu "og var ósynju nokkurn tíma tekið við Hrolleifi."

"Mikið er til þess haft," kvað Ingimundur, "en þó gerið þér svo vel að þér sættist á því að þér eigið ójöfnum til að verja. Hann er heljarmaður og von að illt hljótist af."

Jökull kvaðst reyna skyldu hvort hann gengi úr ánni og hljóp fram undan borðinu og út.

Ingimundur mælti: "Þorsteinn frændi, þér treysti eg best til um alla stilling og far þú með bræðrum þínum."

Þorsteinn lést eigi vita hversu hægt vera mundi að halda Jökli "en eg mun eigi standa hjá ef hann berst við Hrolleif."

Og er þeir komu að ánni þá sáu þeir að Hrolleifur var í ánni og veiddi.

Þá mælti Jökull: "Dragstu úr ánni fjandinn og dirf þig eigi að þreyta við oss og skulum vér nú ellegar reyna með oss til fulls."

Hrolleifur mælti: "Eigi að síður þótt þér séuð þrír eða fjórir mun eg halda minni sýslu fyrir blóti þínu."

Jökull mælti: "Þitt illmenni treystir tröllskap móður þinnar ef þú ætlar að verja oss veiðina einn öllum."

Jökull réðst þá í ána að honum en Hrolleifur fór eigi burt.

Þorsteinn mælti: "Lát af þrályndi þinni Hrolleifur og það mun þér að illu verða ef vér náum eigi réttu af þér. Þá má vera að fleiri gjaldi. Dugir og eigi að þú gangir yfir menn með rangindum."

Jökull mælti þá: "Drepum mannfjanda þenna."

Þá lét Hrolleifur hefjast að landi þar sem grjót var fyrir og grýtti að þeim og þeir í móti um ána þvera en sumir skutu og varð Hrolleifi eigi skeinusamt. Jökull vill ráðast að honum annars staðar yfir ána og kvað eigi meðalskömm í vera ef þeir bera eigi af honum.

Þorsteinn mælti: "Hitt er mitt ráð að víkjast aftur hingað og eiga heldur undir oss en ganga í greipur þeim mæðginum því að eg hygg hana skammt frá hefjast og er sem menn reyni sig eigi við dugandi menn þótt vér eigum við gerningar þeirra."

Jökull kvaðst aldrei það hirða og leitar að fara en bræður hans grýta og skjóta að Hrolleifi.

Nú kom maður heim til Hofs hlaupandi og sagði Ingimundi að í óefni var komið og þeir börðust um ána þvera "og er búi þinn fæstum líkur."

Ingimundur mælti: "Búið hest minn og vil eg til ríða."

Hann var þá gamall og nær blindur. Hafði hann og þá af höndum látið öll fjárforræði og svo bú. Sveinn var honum fenginn til fylgdar. Ingimundur var í blárri kápu. Sveinninn leiddi hestinn undir honum. Og er þeir komu á árbakkann þá sjá synir hans hann.

Þorsteinn mælti: "Kominn er faðir vor og látum hefjast undan og mun hann ætla að vér munum gera vilja hans en hræddur er eg um komu hans" og bað nú Jökul hefta sig.

Ingimundur reið á ána og mælti: "Gakk úr ánni Hrolleifur og hygg að hvað þér hæfir."

Og er Hrolleifur sá hann skaut hann til hans spjóti og kom á hann miðjan.

Og er hann fékk lagið reið hann aftur að bakkanum og mælti: "Þú sveinn, fylg mér heim."

Hann hitti eigi sonu sína. Og er þeir komu heim var mjög liðið á aftaninn.

Og er Ingimundur skyldi af baki fara þá mælti hann: "Stirður er eg nú og verðum vér lausir á fótum hinir gömlu mennirnir."

Og er sveinninn tók við honum þá þaut í sárinu. Sá sveinninn þá að spjótið stóð í gegnum hann.

Ingimundur mælti: "Þú hefir mér lengi trúr verið. Ger nú sem eg bið þig. Meiri von að eg krefji þig fás héðan af. Far þú nú og seg Hrolleifi að áður morgunn kemur get eg að synir mínir þykist eiga þangað að sjá eftir föðurhefndum sem hann er og gæti hann svo síns ráðs að hann fari í braut áður dagur komi. Mín er eigi að betur hefnt þótt hann deyi en mér samir að skjóta skjóli yfir þann er eg hefi áður á hendur tekist meðan eg má um mæla, hversu sem síðar fer."

Hann braut spjótið af skafti og gekk inn með fulltingi sveinsins og settist í öndvegi sitt og bað hann eigi ljós gera áður synir hans kæmu heim.

Sveinninn kom til árinnar og sá þar laxa marga er Hrolleifur hafði veitt.

Sveinninn mælti: "Það er sannmælt að þú ert mestur mannhundur. Þú hefir það gert að vér munum aldrei bætur bíða, veitt Ingimundi bónda bana, og bað hann mig svo segja þér að þú skyldir eigi morguns heima bíða og kvaðst það ætla að synir hans mundu til þín eiga eftir föðurhefndum að leita. Og gerði eg þetta meir að bæn hans en hitt að þú værir mér svo spar undir öxi þeirra bræðra."

Hrolleifur svarar: "Eg trúi því er þú segir en eigi skyldir þú héðan heill fara ef þú hefðir eigi þessi tíðindi sagt."
Leturstærð
Valinn leshraði: 250 orð á mínútu

Vatnsdæla saga - 22. kafli: 1.194 orð
Tími : 5 mínútur

Vatnsdæla saga: 29.308 orð
Lesin: 12.149 orð
Tími eftir: 69 mínútur
Hér er lýsing á kortinu...