Laxdæla Saga

Þenna vetur eftir jól bjóst Þorkell heiman norður til Hrútafjarðar að flytja norðan viðu sína. Ríður hann fyrst inn í Dali og þaðan í Ljárskóga til Þorsteins frænda síns og aflar sér manna og hrossa. Hann fer síðan norður til Hrútafjarðar og dvelst þar um hríð og hefir ætlan á um ferðina, safnar að sér hestum þar um fjörð því að hann vildi eigi fleiri farar að gera ef svo mætti takast. Varð þetta ekki skjótt. Þorkell var í starfi þessu fram á langaföstu. Hann kemur þessu starfi til vegar. Hann dró viðinn norðan meir en á tuttugu hestum og lætur liggja viðinn á Ljáeyri. Síðan ætlaði hann að flytja á skipi út til Helgafells. Þorsteinn átti ferju mikla og ætlaði Þorkell það skip að hafa þá er hann færi heimleiðis. Þorkell var í Ljárskógum um föstuna því að ástúðigt var með þeim frændum. Þorsteinn ræddi við Þorkel að það mundi vel hent að þeir færu í Hjarðarholt: "Vil eg fala land að Halldóri því að hann hefir lítið lausafé síðan hann galt þeim Bollasonum í föðurbætur. En það land er svo að eg vildi helst eiga."

Þorkell bað hann ráða. Fara þeir heiman og voru saman vel tuttugu menn. Þeir koma í Hjarðarholt. Tók Halldór vel við þeim og var hinn málreifasti. Fátt var manna heima því að Halldór hafði sent menn norður í Steingrímsfjörð. Þar hafði komið hvalur er hann átti í. Beinir hinn sterki var heima. Hann einn lifði þá þeirra manna er verið höfðu með Ólafi föður hans.

Halldór hafði mælt til Beinis þegar er hann sá reið þeirra Þorsteins: "Gerla sé eg erindi þeirra frænda. Þeir munu fala land mitt að mér og ef svo er þá munu þeir heimta mig á tal. Þess get eg að á sína hönd mér setjist hvor þeirra. Og ef þeir bjóða mér nokkurn ómaka þá vertu eigi seinni að ráða til Þorsteins en eg til Þorkels. Hefir þú lengi verið trúr oss frændum. Eg hefi og sent á hina næstu bæi eftir mönnum. Vildi eg að það hæfðist mjög á að lið það kæmi og vér slitum talinu."

Og er á leið daginn ræddi Þorsteinn við Halldór að þeir skyldu ganga allir saman á tal, "eigum við erindi við þig."

Halldór kvað það vel fallið. Þorsteinn mælti við förunauta sína að ekki þyrftu þeir að ganga með þeim en Beinir gekk með þeim ekki að síður því að honum þótti mjög eftir því fara sem Halldór gat til. Þeir gengu mjög langt á brott í túnið. Halldór hafði yfir sér samda skikkju og á nist löng sem þá var títt. Halldór settist niður á völlinn en á sína hönd honum hvor þeirra frænda og þeir settust nálega á skikkjuna en Beinir stóð yfir þeim og hafði öxi mikla í hendi.

Þá mælti Þorsteinn: "Það er erindi mitt hingað að eg vil kaupa land að þér. Legg eg þetta því nú til umræðu að nú er Þorkell frændi minn við. Þætti mér okkur þetta vel hent því að mér er sagt að þú hafir ónógleg lausafé en land dýrt undir. Mun eg gefa þér í móti þá staðfestu að sæmileg sé og þar í milli sem við verðum á sáttir."

Halldór tók ekki svo fjarri í fyrstu og inntust þeir til um kaupakosti. Og er þeim þótti hann ekki fjarri taka þá felldi Þorkell sig mjög við umræðuna og vildi saman færa með þeim kaupið. Halldór dró þá heldur fyrir þeim en þeir sóttu eftir því fastara og þar kom um síðir að þess firr var er þeir gengu nær.

Þá mælti Þorkell: "Sérð þú eigi Þorsteinn frændi hversu þetta fer? Hann hefir þetta mál dregið fyrir oss í allan dag en vér höfum setið hér að hégóma hans og ginningum. Nú ef þér er hugur á landkaupi þá munum vér verða að ganga nær."

Þorsteinn kvaðst þá vilja vita sinn hluta, bað nú Halldór úr skugga ganga hvort hann vildi unna honum landkaupsins.

Halldór svarar: "Eg ætla að ekki þurfi að fara myrkt um það að þú munt kauplaust heim fara í kveld."

Þá segir Þorsteinn: "Eg ætla og ekki þurfa að fresta því að kveða það upp er fyrir er hugað að þér eru tveir kostir hugðir því að vér þykjumst eiga undir oss hærra hlut fyrir liðsmunar sakir. Er sá kostur annar að þú ger þetta mál með vild og haf þar í mót vinfengi vort en sá er annar að sýnu er verri að þú rétt nauðigur fram höndina og handsala mér Hjarðarholtsland."

En þá er Þorsteinn mælti svo framt þá sprettur Halldór upp svo hart að nistin rifnaði af skikkjunni og mælti: "Verða mun annað fyrr en eg mæli það er eg vil eigi."

"Hvað mun það?" spyr Þorsteinn.

"Bolöx mun standa í höfði þér af hinum versta manni og steypa svo ofsa þínum og ójafnaði."

Þorkell svarar: "Þetta er illa spáð og væntum vér að eigi gangi eftir og ærnar kalla eg nú sakar til þótt þú Halldór látir land þitt og hafir eigi fé fyrir."

Þá svarar Halldór: "Fyrr muntu spenna um þöngulshöfuð á Breiðafirði en eg handsali nauðigur land mitt."

Halldór gengur nú heim eftir þetta. Þá drífa menn að bænum, þeir er hann hafði eftir sent. Þorsteinn var hinn reiðasti og vildi þegar veita Halldóri atgöngu.

Þorkell bað hann eigi það gera "og er það hin mesta óhæfa á slíkum tíðum en þegar þessi stund líður af þá mun eg ekki letja að oss lendi saman."

Halldór kvaðst það ætla að hann mundi aldrei vanbúinn við þeim.

Eftir þetta riðu þeir í brott og ræddu margt um ferð þessa með sér. Þorsteinn mælti, kvað það satt vera að þeirra ferð var hin dálegsta "eða hví varð þér svo bilt Þorkell frændi að ráða til Halldórs og gera honum nokkura skömm?"

Þorkell svarar: "Sástu eigi Beini er hann stóð yfir þér með reidda öxina? Og var það hin mesta ófæra því að þegar mundi hann keyra öxina í höfuð þér er eg gerði mig líklegan til nokkurs."

Ríða þeir nú heim í Ljárskóga. Líður nú föstunni og kemur hin efsta vika.