Vatnsdæla saga

Bræður tveir bjuggu í Engihlíð í Langadal, Föstólfur og Þróttólfur. Þeir voru miklir fyrir sér. Þeir tóku við manni til ásjá og vildu hann hafa í leynum, meðan þeir færu til þings, á Kili skammt frá Reykjavöllum en þeir mundu lúka málum hans.

Aðrir tveir bræður bjuggu að Móbergi í Langadal og hétu Húnröður og Úlfhéðinn, synir Véfreðar Ævarssonar hins gamla. Úlfhéðinn var vinsælli þeirra bræðra.

Þórólfur hét maður er kallaður var leikgoði. Hann var með þeim bræðrum.

Úlfhéðinn var mikill vinur Hólmgöngu-Starra og það segja menn, þá er Þórarinn illi skoraði á hann til hólmgöngu, að Úlfhéðinn fór með honum til hólmstefnunnar og í þeirri ferð gerði að þeim veður illt og ætluðu þeir vera gerningaveður.

Bárður hét maður og var kallaður stirfinn. Hann fór með þeim. Þeir báðu hann af taka veðrið því að hann var margkunnigur. Hann bað þá handkrækjast og gera hring. Síðan gekk hann andsælis þrisvar og mælti írsku. Hann bað þá já við kveða. Þeir gerðu svo. Síðan veifði hann giska til fjalls og tók þá af veðrið.

Þeir Þróttólfur og Föstólfur fóru til þings sem fyrr segir en maðurinn var meðan í Þjófadal og vænti að þá mundi minna fé goldið ef hann færi eigi sjálfur. Þeir riðu og til þings Húnröður og Þórólfur leikgoði. Hross hlupu frá þeim skammt frá Reykjavöllum og leituðu víða og fundu eigi. Þeir sáu mann skammt frá sér og hugðu vera illmenni og hann mundi tekið hafa hross þeirra. Þeir fréttust og eigi fyrir og hlupu þegar að honum og drápu hann, riðu síðan til þings og sögðu þeim bræðrum Þróttólfi og Föstólfi. Þeim líkaði stórilla og beiddu bóta fyrir og kváðust sæst hafa við frændur hins vegna og grið tekið og síðan goldið fé fyrir hann. Húnröður kvaðst ætla að vera munu önnur fégjöld til skyldari og riðu við það af þinginu.

Þeir bræður keyptu land á Kólkumýrum er í Holti heitir.

Þorfinnur hét maður og bjó á Breiðabólstað í Vatnsdal, frændi þeirra. Hann átti ferð út á Skagaströnd og svo bar til að Úlfhéðinn fór út þangað og Þórólfur leikgoði með honum. Og er þeir komu til Breiðavaðs hjá Blöndu riðu þeir Þorfinnur og bræðurnir Föstólfur og Þróttólfur seinna nokkuð.

Þeir Föstólfur kváðu vel á komið að finna Úlfhéðin "því að þeir bræður drápu mann okkarn í sumar og skal ríða eftir þeim."

"Eigi mun eg eftir ríða," kvað Þorfinnur.

Og svo var.

Síðan riðu þeir bræður eftir í ákefð.

Þetta sér Þórólfur leikgoði og mælti hann: "Ríðum undan hart. Hér fara þeir bræður eftir okkur."

"Nei," kvað Úlfhéðinn, "það geri eg eigi því að þeir kalla mig þá renna."

Þórólfur hleypti út á ána en þeir bræður unnu á Úlfhéðni og lá hann þar eftir. Síðan riðu þeir bræður aftur og sögðu Þorfinni tíðindin. Hann kvað ómaklega gert við góðan dreng og fór hann heim í Vatnsdal.

Úlfhéðinn var særður til ólífis.

Húnröður fór eftir honum, bróðir hans, og flutti hann heim og bað hann Húnröð bróður sinn sættast á mál þessi eftir sig og kvað eigi hefnda mundu auðið verða "því að eg minnist nú á ferðina hina fyrri og veit eg þann engan sóttdauðan orðið hafa er í þeirri ferð voru."

Síðan andaðist Úlfhéðinn en Húnröður lét ólíklega við sættinni og bjó málið til alþingis. Þorfinnur bauð sætt og fébætur en Húnröður kvaðst eigi vilja nema sektir þeirra og svo varð og reið við það af þingi. Þeir bræður gerðu virki mikið í Holti á Kólkumýrum og varð Húnröði torvelt að sækja þá.

Skúmur hét lausingi einn. Hann hafði aflað fjár og orðinn auðigur. Húnröður eyddi fyrir honum og fór hann utan og kom til Noregs og fór norður í Þrándheim. Hann fékk þar stórfé og dvaldist þar, kom auðigur í annan tíma. Húnröður eyddi öllum peningum sínum og svo þeim er Skúmur hafði átt svo að hann varð nálega félaus. Hann fór á fund Þorkels Vatnsdælagoða og sagði honum sín vandræði.

Þorkell mælti: "Illt ráð hefir þú upp tekið að taka eigi bætur eftir bróður þinn þar sem hann sagði þér svo fyrir að þér mundi eigi annað hlýða og hefir þú nú hvorki fé né hefndir. En fyrir það er þú hefir sótt mig heim að ráðum þá mun eg fara til með þér og leita um sættir."

Síðan hitti Þorkell þá bræður og spurði hvort þeir vildu sættast við Húnröð ef kostur væri. Þeir létu seinlega við og kváðu honum nú eigi betra að sættast en þá er honum var boðið.

Þorkell mælti: "Nú skuluð þið gera annaðhvort, að fara utan sem mælt var ella mun eg engi ráð leggja til með yður."

Þeir kváðust hans orð mikils skyldu virða "og viljum við þig síst í móti okkur hafa."

Þeir fóru nú utan og komu í Þrándheim.

Þá mælti Þróttólfur: "Eigi skiptir það högum til að Húnröður, góður drengur, skal vera félaus orðinn og hlotið það mest af okkur en þræll hans Skúmur skal orðinn auðigur sem Njörður."

Síðan fóru þeir og drápu hann en tóku fé hans allt og sendu Húnröði.

Litlu síðar kom Þróttólfur út og fór á fund Þorkels kröflu og bað hann fylgja að sætt þeirra Húnröðar. Þorkell kvað svo vera skyldu. Hann fer síðan á fund Húnröðar og með viturleika sínum og góðum vilja þá sætti hann þá heilum sáttum svo að hvorirtveggju undu vel við hans ummæli.

Þorkell varð gamall maður og þá er hann lá í banasótt sinni stefndi hann til sín vinum sínum, frændum og þingmönnum.

Þorkell mælti þá: "Eg vil yður kunnigt gera að eg hefi fengið sjúkdóm nokkurn og þykir mér líklegt að hann muni skilja vorar samvistur og hafið þér vel hlítt minni forsjá og verið mér hlýðnir og eftirlátir og hafið þér þökk fyrir það."

Eftir það andaðist hann og var mjög harmdauði þingmönnum sínum og öllum héraðsmönnum því að hann þótti sem var hinn mesti héraðshöfðingi og mikill giftumaður og hinn líkasti hinum fyrrum Vatnsdælum svo sem Þorsteini og Ingimundi og bar Þorkell það fyrir að hann var rétttrúaður maður og elskaði guð og bjóst mjög kristilega við dauða sínum.

Og gerum vér þar enda á Vatnsdæla sögu.